اسکن دیجیتال فک بیدندان برای ساخت پروتز کامل
اسکن دیجیتال فک بیدندان یکی از کاربردهای تخصصی اسکنر داخل دهانی در دندانپزشکی دیجیتال است. در این روش، سطح بافتهای نرم دهان و نواحی آناتومیک فک بدون دندان به شکل سهبعدی ثبت میشود تا اطلاعات موردنیاز برای بررسی و ساخت پروتز کامل در اختیار متخصص و لابراتوار قرار بگیرد.
اسکن فک بیدندان در مقایسه با اسکن دندانهای طبیعی چالشهای متفاوتی دارد. در نبود سطوح دندانی، اسکنر باید بافتهایی را ثبت کند که ممکن است از نظر شکل، بافت و میزان تمایز سطحی شباهت زیادی به یکدیگر داشته باشند. به همین دلیل، انتخاب مسیر اسکن و شناسایی نقاط آناتومیک اهمیت زیادی دارد.
چرا اسکن فک بیدندان دشوارتر است؟
در اسکن دندانهای طبیعی، برجستگیها و شیارهای سطح دندان به نرمافزار کمک میکنند موقعیت اسکن را تشخیص دهد. اما در فک بیدندان، بخش زیادی از سطح مورد اسکن از بافت نرم و نسبتاً یکنواخت تشکیل شده است.
این موضوع ممکن است باعث دشوارتر شدن همترازی تصاویر متوالی شود. اگر مسیر اسکن به درستی انتخاب نشود یا نقاط قابل تشخیص کافی ثبت نشوند، احتمال از دست رفتن ارتباط میان دادهها افزایش پیدا میکند.
کدام نواحی در اسکن فک بیدندان اهمیت دارند؟
نواحی مهم در فک بالا
- ناحیه چینهای کام یا Rugae.
- تاج برجستگیهای آلوئولار یا Alveolar Ridge.
- وستیبول و چینهای بافتی.
- فرنوم.
- توبروزیته ماگزیلا.
- ناحیه Hamular Notch.
- سطح کام.
نواحی مهم در فک پایین
- پد رترو مولار.
- برجستگی آلوئولار.
- وستیبول.
- فرنوم.
- ناحیه کف دهان و شیار آلوئولولینگوال.
ثبت این نواحی به ایجاد مدل کاملتری از شرایط آناتومیک فک کمک میکند. انتخاب نواحی موردنیاز باید با توجه به نوع پروتز و شرایط بیمار انجام شود.
مراحل اسکن دیجیتال فک بالا
در راهنمای اسکن فک بیدندان مدیت، شروع اسکن از ناحیه Rugae پیشنهاد شده است. سپس اطلاعات برجستگی آلوئولار در سمت راست و چپ ثبت میشود و در ادامه، نواحی باکال، وستیبول و فرنوم اسکن میشوند.
در مرحله بعد، اسکنر به سمت ناحیه کام هدایت میشود تا اطلاعات سطح کام نیز ثبت شود. در صورت از دست رفتن همترازی، بازگشت به نواحی قابل تشخیص مانند Rugae میتواند به ادامه اسکن کمک کند.
مراحل اسکن دیجیتال فک پایین
برای فک پایین، شروع اسکن از ناحیه Retromolar Pad در راهنمای مدیت توصیه شده است. سپس مسیر اسکن در امتداد برجستگی آلوئولار ادامه پیدا میکند تا سمت مقابل ثبت شود.
پس از ثبت سطح اصلی، نواحی باکال و لبیال شامل وستیبول و فرنوم نیز اسکن میشوند. در این مرحله باید مراقب بود که حرکات زبان و بافتهای نرم باعث ایجاد دادههای اضافی نشوند.
اسکن دنچر در گردش کار پروتز کامل
در برخی گردشهای کار، علاوه بر ثبت سطح فک بیدندان، لازم است اطلاعات خود پروتز نیز اسکن شود. در این حالت، سطح داخلی پروتز، لبهها، سطح خارجی و دندانهای مصنوعی باید به شکل مناسبی ثبت شوند.
در راهنمای رسمی Medit برای اسکن پروتز کامل، گردش کار شامل ثبت فک بیدندان، اسکن دنچر فک بالا، اسکن فک پایین، اسکن دنچر فک پایین و ثبت اطلاعات اکلوژن است.
نقش نرمافزار Medit در اسکن فک بیدندان
نرمافزار Medit Scan for Clinics امکان ثبت و بررسی دادههای سهبعدی را فراهم میکند. ابزارهای مربوط به فیلتر اسکن، بهینهسازی و ادامه ثبت اطلاعات میتوانند در مدیریت دادههای مربوط به فک بیدندان مورد استفاده قرار بگیرند.
بر اساس راهنمای بهروزشده مدیت، گزینه Smart Scan Filtering با تنظیم Intense Teeth + Gingiva برای اسکن فک بیدندان پیشنهاد شده است. تنظیمات مناسب باید با توجه به نسخه نرمافزار و شرایط کیس بررسی شوند.
خطاهای رایج در اسکن فک بدون دندان
- شروع اسکن از ناحیهای با جزئیات سطحی کم.
- از دست رفتن همترازی در نواحی وسیع و یکنواخت.
- ثبت ناقص فرنوم یا وستیبول.
- وجود بزاق یا دادههای اضافی بافت نرم.
- حرکت نامناسب اسکنر در فاصله نامناسب از بافت.
- بررسی نکردن کامل بودن مدل پیش از ارسال به لابراتوار.
مزایای ثبت دیجیتال در ساخت پروتز کامل
ثبت دیجیتال امکان ذخیره و انتقال اطلاعات سهبعدی را فراهم میکند. لابراتوار میتواند مدل اسکنشده را در نرمافزارهای سازگار بررسی کند و از آن در مراحل طراحی پروتز استفاده کند.
همچنین امکان مشاهده مدل از زوایای مختلف و انجام اسکن تکمیلی در صورت ناقص بودن دادهها، کنترل فرایند را سادهتر میکند.
جمعبندی
اسکن دیجیتال فک بیدندان یکی از فرایندهای تخصصی دندانپزشکی دیجیتال است که به دلیل ماهیت بافت نرم و محدود بودن نقاط مرجع، به دقت و مهارت بیشتری نیاز دارد.
با انتخاب مسیر مناسب اسکن، ثبت نواحی آناتومیک مهم و بررسی کامل دادهها، میتوان اطلاعات مناسبی برای طراحی و ساخت پروتز کامل تهیه کرد. استفاده از اسکنرهای Medit و نرمافزارهای مرتبط نیز امکان مدیریت دیجیتال این دادهها را در کلینیک و لابراتوار فراهم میکند.